Echoscopie

echo roosEchoscopie is een techniek waarbij door middel van ultrageluid structuren, weefsel en organen in het lichaam in beeld wordt gebracht. Ultrageluid  bestaat uit hoogfrequente geluidsgolven die een transducer uitzendt. Het menselijk oor kan deze geluidsgolven niet horen. De inwendige organen, weefsels en structuren kaatsen deze geluidsgolven terug en zo worden deze zichtbaar op het scherm. Er zijn twee soorten transducers. Bij de ene transducer worden de afbeelding via de buikwand (abdominaal) gemaakt; deze techniek heet uitwendige echoscopie. Bij de andere transducer, die dun en langwerpig is, worden de afbeeldingen via de vagina gemaakt; dit noemen we een inwendige echo.

Tijdens de zwangerschap worden er bij ons in de praktijk twee echo’s gemaakt. Indien het medisch gezien noodzakelijk is, kunnen er op indicatie extra echo’s gemaakt worden. De eerste echo is de termijnecho. De tweede echo is de liggingsecho die we bij 35 weken maken. Rond 20 weken zwangerschapsduur kun je kiezen voor een Structureel Echoscopisch Onderzoek (SEO). Deze wordt gemaakt in ons eerstelijnsechocentrum FARA. Kijk voor meer informatie onder het kopje 20 weken echo.

Risico’s van echoscopisch onderzoek
Echoscopisch onderzoek in de verloskunde wordt al tientallen jaren op grote schaal toegepast. Tot op heden heeft echoscopisch onderzoek geen overtuigende nadelige gevolgen of schadelijke effecten bij de mens laten zien, maar dit sluit een effect op de lange termijn niet uit. Wel zijn een enkele keer effecten als minimale groeivertraging en iets meer linkshandigheid bij het kind gezien, maar echte bewijzen zijn niet aangetoond. Een garantie dat onbekende ongewenste effecten nooit zullen optreden, is niet te geven. Onderzoek met betrekking tot de veiligheid van nieuwe technieken loopt achter op de ontwikkelingen. Daarom is het verstandig voorzichtig te zijn en echoscopie niet zomaar te gebruiken omdat “het zo leuk is”. Voor de zekerheid raden wij aan alleen een echo te maken als deze nuttige informatie oplevert.

Een echo kan geen miskraam veroorzaken. Bij bloedverlies kan een vaginale echo geen kwaad. Een risico dat vaak vergeten wordt, is dat een echo ook onverwachte zaken aan het licht kan brengen. Het is dan een grote schok om te horen dat je kind mogelijk een afwijking heeft. Aan de ene kant kan dit je de gelegenheid geven je emotioneel voor te bereiden op de geboorte van een kind met een afwijking, maar aan de andere kant betekent het vaak ook veel zorgen en soms onzekerheid in de rest van de zwangerschap. Alleen bij zeer ernstige afwijkingen kan (op jullie verzoek) worden overwogen de zwangerschap af te breken. Gelukkig worden de meeste kinderen zonder afwijkingen geboren. De kans dat je met zo’n onverwachte uitslag te maken krijgt, is dan ook klein. Mocht je niet geïnformeerd willen worden over afwijkende bevindingen bij het echoscopisch onderzoek, dan is het verstandig dit voorafgaand aan het onderzoek aan de echoscopist kenbaar te maken.

Een ander risico van een echo kan zijn dat het onterechte ongerustheid kan veroorzaken. Soms wordt er iets verkeerd opgemeten, soms lijkt er sprake van een afwijking die later niet wordt teruggevonden of die uiteindelijk niets te betekenen heeft. Dit komt gelukkig niet vaak voor. Wanneer er geen bijzonderheden gezien worden bij het echoscopisch onderzoek geeft dit geen garantie op een gezond kind, niet alle aandoeningen en afwijkingen zijn echoscopisch te zien. Soms worden afwijkingen niet opgemerkt of ontstaan ze pas nadat de echo is gemaakt.

echo termijn evaTermijnecho
De termijnecho vindt bij voorkeur plaats tussen 10 en 12 weken zwangerschapsduur. In eerste instantie zal gekeken worden of we het hartje van de baby zien kloppen. Vervolgens worden ter controle de baarmoeder en eileiders in beeld gebracht. Op deze manier is ook te beoordelen of het om een eenling- of een meerlingzwangerschap gaat. Dan zal het kindje van kruin tot stuit opgemeten worden. Op basis van deze meting wordt de uitgerekende datum vastgesteld.

Uitwendige echo
Bij de termijnecho zullen we in eerste instantie proberen het kind via de buikwand in beeld te brengen. Een volle blaas helpt om goed beeld te krijgen, zorg daarom bij de termijnecho voor een volle blaas. Voor het maken van de echo mag je op de onderzoeksbank gaan liggen en je buik bloot maken. Om goede geleiding van de geluidsgolven te krijgen, brengen we gel aan op de onderbuik. Vervolgens zal via de buik door middel van een transducer het beeld gevormd worden. Als plat liggen vervelend is, vraag dan om wat rechterop te kunnen zitten. Het drukken van de transducer op de volle blaas kan wel onaangenaam zijn, maar uitwendige echo is niet pijnlijk. Na 10 weken zwangerschapsduur kan de echo meestal uitwendig worden gemaakt.

Inwendige echo
Is je baarmoeder niet goed in beeld te krijgen via de buikwand, dan verzoeken we je om eerst even te gaan plassen om je blaas te legen. Er zal dan namelijk inwendig via de vagina gekeken dienen te worden. Wanneer je jonger dan 10 weken zwanger bent is de kans groot dat er met een inwendige echo gekeken moet worden. Bij een inwendige echo lig je vaak met een kussen onder je billen. Je doet je onderbroek uit. De transducer is een lange dunne staaf, waarom een condoom gedaan wordt . Deze transducer wordt in de vagina ingebracht. Sommige vrouwen hebben moeite met een inwendige echo. Dat kan te maken met eerder pijnlijk gynaecologisch onderzoek of nare seksuele ervaringen in het verleden. Wat ook de reden is, bespreek het van tevoren met degene die het onderzoek doet, zodat je samen kunt bekijken hoe het onderzoek op een voor jou aanvaardbare manier kan worden uitgevoerd. Soms kan het zelf inbrengen van de transducer minder vervelend zijn.

Liggingsecho
Aan het einde van de zwangerschap, rond 35 weken, maken wij in onze praktijk een liggingsecho. Doel van deze echo is, als aanvulling op het uitwendig onderzoek (voelen van de buik tijdens de controles), bekijken of de baby met het hoofd naar beneden ligt. Ook bekijken we de hoeveelheid vruchtwater en de plaats waar de moederkoek in de baarmoeder ligt. Soms wordt, wanneer er twijfel bestaat over de groei, je baby nog een keer opgemeten. Uit onderzoek blijkt dat het echoscopisch groei meten bij 35 weken niet erg betrouwbaar is, vandaar dat dit niet standaard gedaan wordt.

Met een liggingsecho kunnen we zekerheid geven over de ligging van je kind. De beste positie voor een bevalling is een hoofdligging. Dat betekent dat je kind met het hoofd naar beneden ligt. Drie tot vier procent van de kinderen ligt rond 35 weken met de billen naar beneden, dat noemen we een stuitligging. Meer informatie over de mogelijkheden bij een stuitligging vind je onder het kopje (Wat als de baby in stuitligging ligt?)

echo eva20 weken echo
De 20 wekenecho wordt ook wel structureel echoscopisch onderzoek (SEO) genoemd. Het doel van deze echo is onderzoek naar de aanwezigheid van een open rug of een open schedel. Bij deze echo wordt gekeken naar de ontwikkeling van de organen van het kind. Hierbij kunnen ook andere lichamelijke afwijkingen worden gezien. Verder wordt gekeken naar de groei van het kind, de hoeveelheid vruchtwater en de plek waar de moederkoek ligt. Deze echo valt binnen de basisverzekering en wordt vergoed door je verzekering.

Als bij de 20 wekenecho iets afwijkends wordt gezien, zijn de gevolgen voor het kind niet altijd duidelijk. Meestal zal vervolgonderzoek met jullie besproken worden. Over het algemeen bestaat dat in eerste instantie uit een uitgebreid echoschopisch onderzoek in het ziekenhuis. Soms wordt de mogelijkheid tot een vruchtwaterpunctie of bloedonderzoek aangeboden.

Wanneer er geen bijzonderheden worden gezien met de 20 wekenecho geeft dit geen garantie op een gezond kind. Niet alle afwijkingen kunnen op een echo worden gezien.

Als je gebruik wil maken van de 20 wekenecho dan zal je van ons een verwijzing meekrijgen. De 20 wekenecho wordt niet bij ons op de praktijk gemaakt , maar in ons eerstelijnsechocentrum FARA. Dit echoscopisch centrum hebben wij met vijf andere verloskundigenpraktijken in de regio opgezet. Je mag zelf een afspraak maken voor de 20 weken echo. Dit kan of via de website van FARA of telefonisch van maandag t/m vrijdag tussen 9.00 en 11.30 uur op telefoonnummer 0318-655530.

Voor meer informatie over de 20 weken echo kun je online de folder bekijken in het Nederlands, Engels of Arabisch.

20 weken echo EVAEcho’s op indicatie
In sommige gevallen zijn extra echo’s nodig. Dit kan bijvoorbeeld zijn omdat je eerder bevallen bent van een kind met een hoog of juist een laag geboortegewicht, als we bij het uitwendig onderzoek twijfelen over de groei van je baby of als bij eerdere echo’s de moederkoek te dicht bij de baarmoedermond lag. Ook kan leefstijl, bijvoorbeeld roken tijdens de zwangerschap hiertoe aanleiding geven.

Groei-echo
Bij een groei echo wordt de hoofdomtrek, de buikomtrek en de lengte van het bovenbeen van je kind opgemeten. Verder wordt er gekeken naar de hoeveelheid vruchtwater. Een groei-echo zal altijd na ongeveer twee weken herhaald worden. De metingen worden dan in een curve geplaatst, zodat beoordeeld kan worden of je kind op z’n eigen curve doorgroeit. Wanneer het kindje niet voldoende of teveel groeit, zullen we je doorsturen voor verder onderzoek naar de gynaecoloog.

Echo placentalokalisatie
Wanneer de moederkoek (placenta) bij een eerdere echo te dicht bij of over de baarmoedermond ligt, zal rond 30-32 weken zwangerschapsduur nogmaals naar de ligging van de moederkoek gekeken worden. In de meeste gevallen is de moederkoek bij 30-32 weken opgetrokken en ligt deze niet meer te dicht bij de baarmoedermond. Wanneer de moederkoek over de baarmoedermond ligt, zal er een keizersnede plaats dienen te vinden. Het kindje kan dan niet gewoon geboren worden.

Tarieven
Alle echo’s die op medische indicatie worden verricht, vallen onder de basisverzekering. De kosten hiervan worden vergoed door je zorgverzekeraar.

Direct inschrijven